Học viện Chính trị Khu vực II

Nghiên cứu khoa học Hội thảo khoa học

Hội thảo khoa học: Kiểm soát quyền lực trong nội bộ hệ thống chính trị Việt Nam: Thực trạng và định hướng chính sách25/09/2018

Triển khai các hoạt động thuộc Đề tài khoa học cấp Nhà nước: “Vấn đề kiểm soát quyền lực trong hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay: Thực trạng, vấn đề và định hướng chính sách” (mã số: KX.04.05/16-20, thuộc Chương trình nghiên cứu khoa học lí luận chính trị giai đoạn 2016-2020), sáng ngày 22/9/2018, tại Đà Nẵng, Học viện Chính trị khu vực II phối hợp với Học viện Chính trị khu vực III tổ chức hội thảo: “Kiểm soát quyền lực trong nội bộ hệ thống chính trị Việt Nam: Thực trạng và định hướng chính sách”.
Dự Hội thảo, về phía Học viện Chính trị khu vực III, có các đồng chí Phó Giám đốc: PGS, TS. Nguyễn Ngọc Hòa; PGS, TS. Đoàn Triệu Long. Về phía Học viện Chính trị khu vực II, có PGS, TS. Phạm Minh Tuấn - Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện; TS. Phan Công Khanh - Phó Giám đốc Học viện. Tham dự Hội thảo còn có lãnh đạo lãnh đạo các đơn vị, các nhà khoa học của hai Học viện; các cán bộ giảng dạy, nghiên cứu của Đại học Đà Nẵng, Đại học Huế, Viện Khoa học xã hội vùng Trung bộ. PGS, TS. Phạm Minh Tuấn - chủ nhiệm đề tài và PGS, TS. Nguyễn Ngọc Hòa đồng chủ trì Hội thảo.


Báo cáo đề dẫn Hội thảo, PGS, TS. Phạm Minh Tuấn nhấn mạnh: Hệ thống chính trị Việt Nam là chỉnh thể các tổ chức, tồn tại và hoạt động trong mối quan hệ chặt chẽ “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lí, Nhân dân làm chủ”. Quyền lực thực chất là của nhân dân. Nhân dân ủy quyền cho các thiết chế trong hệ thống chính trị sử dụng quyền lực đó phục vụ nhân dân, phục vụ xã hội nên không thể tránh khỏi sự lạm quyền, lộng quyền nếu thiếu đi sự kiểm soát quyền lực. Do đó, kiểm soát quyền lực đối với toàn bộ các thiết chế trong hệ thống chính trị là yêu cầu tất yếu, khách quan. Mục đích của Hội thảo là làm rõ các vấn đề lí luận và thực tiễn, cũng như thực trạng về kiểm soát quyền lực trong nội bộ hệ thống chính trị nước ta hiện nay, đề xuất quan điểm, cơ chế, giải pháp kiểm soát quyền lực trong nội bộ hệ thống chính trị phù hợp, hiệu quả với thực tiễn nước ta.
Tại Hội thảo, các ý kiến thảo luận, góp ý tập trung vào một số vấn đề sau:
Thứ nhất, yêu cầu tất yếu, khách quan và cấp bách của kiểm soát quyền lực trong nội bộ hệ thống chính trị, bao gồm: Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên; Lí thuyết về kiểm soát quyền lực, gồm lí luận về kiểm soát quyền lực của Đảng, kiểm soát quyền lực của Nhà nước, kiểm soát quyền lực của Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội từ các chiều cạnh, như kiểm soát nội bộ từng thiết chế, kiểm soát nội bộ giữa các thiết chế trong hệ thống chính trị với nhau và đảm bảo thống nhất trong toàn hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay gắn với đặc thù của hệ thống chính trị.
Thứ hai, lí thuyết về kiểm soát quyền lực chính trị tương ứng với các thể chế chính trị đa dạng trên thế giới; Các mô hình thực tiễn về kiểm soát quyền lực chính trị trên thế giới từ chủ thể, đối tượng, đặc điểm, vai trò, tính chất, nội dung, phương thức, phạm vi, công cụ, biện pháp, hiệu quả; Phân tích những yếu tố tích cực và hạn chế của những mô hình này, chỉ ra những nội dung có thể áp dụng, có điều kiện áp dụng hoặc cần có cơ chế để áp dụng nhằm thực hiện tốt kiểm soát quyền lực chính trị (trọng tâm là quyền lực nhà nước) phù hợp với đặc điểm hệ thống tổ chức quyền lực ở Việt Nam.
Thứ ba, đánh giá thực trạng kiểm soát quyền lực trong nội bộ hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay, như: kiểm soát quyền lực chính trị giữa Đảng và Nhà nước; kiểm soát quyền lực chính trị giữa Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội; kiểm soát quyền lực chính trị giữa Đảng và các tổ chức chính trị - xã hội; kiểm soát quyền lực chính trị giữa các cơ quan nhà nước trong thực hiện quyền lực nhà nước; kiểm soát quyền lực chính trị trong Đảng Cộng sản Việt Nam; kiểm soát quyền lực chính trị trong nội bộ các tổ chức chính trị - xã hội. Từ đó, nhận diện những rào cản chủ yếu đối với đổi mới cơ chế kiểm soát quyền lực trong nội bộ hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay.
Thứ tư, đánh giá sự vận động và xu hướng phát triển của hệ thống chính trị ở Việt Nam, những vấn đề đặt ra về xây dựng, chỉnh đốn Đảng, về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, yêu cầu của hội nhập quốc tế tác động đến kiểm soát quyền lực trong hệ thống chính trị hiện nay. Trên cơ sở đó, đề xuất hệ thống quan điểm, nguyên tắc cho kiểm soát quyền lực trong nội bộ hệ thống chính trị, ngăn chặn nguy cơ lạm quyền, tha hóa quyền lực; giải pháp hoàn thiện mô hình, cơ chế kiểm soát quyền lực trong nội bộ hệ thống chính trị, kết hợp kiểm soát quyền lực trong hệ thống chính trị với kiểm soát quyền lực từ bên ngoài xã hội nhằm bảo đảm quyền lực thực sự là của nhân dân, được bảo vệ và thực thi có hiệu quả, chống lạm quyền, chuyên quyền, tham nhũng, lợi ích nhóm...
Kết luận Hội thảo, PGS, TS. Phạm Minh Tuấn khẳng định: (1) Hội thảo đã làm rõ hơn, sâu sắc sự cần thiết của kiểm soát quyền lực trong hệ thống chính trị, bảo đảm bản chất quyền lực. (2) Những vấn đề nhằm bảo đảm kiểm soát quyền lực hiệu quả từ những chiều cạnh khác nhau, như nội bộ mỗi bộ phận của hệ thống chính trị, giữa các bộ phận cấu thành hệ thống chính trị và trong toàn hệ thống chính trị. (3) Việc thực thi quyền lực, các điều kiện bảo đảm kiểm soát quyền lực hiệu quả, như hoàn thiện pháp luật, cơ chế vận hành, các điều kiện nhân lực, vật lực, sự công khai, minh bạch trong vận hành hệ thống chính trị. (4) Bảo đảm tính hiệu quả của các chế tài xử lí, như sự nghiệp chính trị, lợi ích kinh tế, thu hồi tài sản, bồi thường thiệt hại...
PGS, TS. Phạm Minh Tuấn thay mặt Ban Giám đốc Học viện Chính trị khu vực II, Ban Chủ nhiệm đề tài gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban Giám đốc, các đơn vị của Học viện Chính trị khu vực III đã phối hợp, hỗ trợ Ban Chủ nhiệm đề tài trong việc tổ chức Hội thảo, các đồng chí cán bộ giảng dạy, nghiên cứu, các nhà khoa học đã tham gia đóng góp ý kiến và thảo luận.
Hội thảo kết thúc vào sáng cùng ngày./.

Tin và ảnh: Vũ Văn Phong (Ban Quản lí khoa học)